Koalisyonsuz Irak'ın ilk günü: Kataib Hizbullah hava sahasını ve Zeydi hükümetini hedef aldı
ABD liderliğindeki uluslararası koalisyonun Irak'taki askeri misyonu bugün resmen sona eriyor. İran'a yakın Kataib Hizbullah, hava sahasını "düşman uçaklarına" kapatacağını ilan edip Bağdat hükümetini devirmekle tehdit ederken, hava savunmasından yoksun kalan Kürdistan Bölgesi yeni dönemin en kırılgan halkası olarak öne çıkıyor.
RastinewsIrak'ta IŞİD'e karşı 2014'te kurulan ABD liderliğindeki uluslararası koalisyonun askeri misyonu, 30 Eylül itibarıyla resmen sona erdi. Irak Savunma Bakanlığı sözcüsü, bir gün önce Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada ülkede koalisyona ait hiçbir gücün kalmadığını söylemişti.
Ancak çekilmenin tamamlandığı gün, Bağdat'ın önündeki en büyük sınavın sahadan değil, devletin kendi yapısı içinden geldiği görülüyor.
"Önce uyaracağız, sonra düşüreceğiz"
Kataib Hizbullah'ın güvenlik sorumlusu Ebu Mücahid el-Assaf, pazartesi günü yayımladığı açıklamada grubun koalisyonun çekilmesinin ardından Irak hava sahasını izleyeceğini duyurdu.
El-Assaf, "düşman" olarak nitelendirdikleri uçakların Irak hava sahasını ihlal etmesi halinde önce uyarı yapacaklarını, ardından bu uçakları düşüreceklerini söyledi.
Kataib Hizbullah, resmi olarak devlet bütçesinden finanse edilen Haşdi Şabi çatısı altında yer alıyor. Grup, 2009'dan bu yana ABD'nin terör örgütleri listesinde bulunuyor.
Hükümete "her yolla devirme" tehdidi
El-Assaf, aynı açıklamada Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'yi de doğrudan hedef aldı. Halka hizmet etmeyen bir hükümetin "her yolla" devrileceğini belirten El-Assaf, Bağdat'ın İran'a yönelik hava ablukası karşısında tutum almaması halinde bu yola başvurabileceklerini dile getirdi.
Tehdidin arka planında, ABD'nin 23 Eylül'de yürürlüğe giren ve İran havacılık sektörünü hedef alan yaptırımları bulunuyor. Irak, ikincil yaptırım riski nedeniyle İran'a yönelik ticari uçuşları geçen cuma askıya almıştı.
Silahsızlanma takvimi de bugün başlıyor
30 Eylül, aynı zamanda Zeydi hükümetinin silahlı gruplara yönelik planının başlangıç tarihi. Plana göre gruplar önce 90 gün boyunca saldırıları durduracak, ardından altı ay içinde silahlarını devlete teslim edecek. Süreç 30 Haziran 2027'de tamamlanacak.
Kataib Hizbullah ise yabancı güçler Irak'ta kaldığı sürece silah bırakmayacağını açıklamış, saldırıları durdurma çağrısını kabul ettiğine dair de bir açıklama yapmamıştı.
İran'a yakın Irak İslami Direnişi'nin komutanlarından Ebu Müctebe el-Yasiri ise Reuters'a yaptığı açıklamada çekilmeyi "Irak İslami direniş gruplarının tarihi zaferi" olarak nitelendirdi.
IŞİD hücrelerinde hareketlilik
Reuters'a konuşan bir Iraklı güvenlik yetkilisi, çekilme tarihinin kamuoyuna duyurulmasından bu yana iki haftayı aşkın süredir IŞİD'in uyuyan hücrelerinde hareketlilik gözlemlediklerini söyledi.
İran'a bağlı silahlı gruplar üzerine çalışan güvenlik analisti Casim el-Behadli de koalisyonun ayrılmasının, yıllardır Tahran'ın Irak'taki etkisine karşı denge unsuru olan bir askeri varlığı ortadan kaldırdığını ve İran'a stratejik kazanç sağladığını belirtti.
Hewlêr'in gökyüzü korumasız
Çekilme, Hewlêr'de konuşlu Patriot ve C-RAM hava savunma sistemlerini de kapsıyordu. Bu sistemler, İran'ın 28 Şubat'ta başlayan savaş boyunca Kürdistan Bölgesi'ne yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı ana savunma hattı olmuştu.
964 Media'nın haberine göre koalisyon uçakları bu ay içinde Hewlêr üzerinde bomba yüklü 10 insansız hava aracını düşürmüştü. Aynı habere göre koalisyonun Peşmerge'ye sağladığı mali destek de dört yıllık anlaşmanın sona ermesiyle bu hafta kesildi.
Irak Başkomutanlık sözcüsü, Güney Kore, Türkiye ve ABD'den hava savunma sistemlerinin yakında gelmesinin beklendiğini açıklamış, ancak bir tarih vermemişti. Irak Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tümgeneral Yahya Resul ise ulusal hava savunma sisteminin üç yıl içinde kurulmasının hedeflendiğini söylemişti.
Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani, çekilmeyi "utanç verici" olarak nitelendirmiş ve Washington'un Kürt müttefiklerini korumasız bıraktığını söylemişti.
Koalisyon 2014'te geri dönmüştü
ABD güçleri Aralık 2011'de Irak'tan çekilmiş, ancak IŞİD'in 2014'te Irak ve Suriye'de geniş toprakları ele geçirmesi üzerine Bağdat'ın davetiyle ülkeye geri dönmüştü.
Bağdat ile Washington, 2024'te koalisyonun askeri misyonunun iki aşamada sona ermesi konusunda anlaşmıştı. Irak Başbakanı Zeydi, ağustos ayında 30 Eylül'ü misyonun bitişi için "kesin ve nihai" tarih olarak ilan etmişti.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları başlatmasından bu yana Kataib Hizbullah ve İran'a yakın diğer Iraklı gruplar, ABD ve koalisyon güçlerine yüzlerce saldırı düzenlemişti.