Guterres'ten son Genel Kurul konuşması: İnsanlık eşi benzeri görülmemiş tehditlerle karşı karşıya

Rastinews — Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, New York'taki BM 81. Genel Kurulu'nun genel görüşmelerini açan konuşmasında, insanlığın eşi benzeri görülmemiş bir tehdit birleşimiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde kolektif eylem mekanizmalarının giderek artan bir baskı altında bulunduğunu söyledi.

Guterres'in bu konuşması, yıl sonunda görevden ayrılacak olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. AP'nin aktardığına göre Guterres, dünyadaki fay hatlarının genişlediğini belirterek süren savaşları, yükselen sıcaklıkları ve yapay zekâyı örnek gösterdi.

"Artık yeter"

Ortadoğu'da çatışmaların birbirini tetiklediğini belirten Guterres, ilan edilen ateşkeslerin sivillerin bedel ödemeye devam ettiği "küçük çaplı ateşkeslerden" öteye geçmediğini ifade etti. Salondaki liderlere, üst düzey haftayı gerilimin azaltılması ve diyalog için azami ölçüde kullanma çağrısında bulundu.

Gazze'de Filistinlilere yönelik, Genel Sekreterlik yıllarında tanık olduğu hiçbir şeye benzemeyen bir katliam ve yıkım yaşandığını söyleyen Guterres, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki şiddet, yerinden etme ve yerleşim genişletme politikalarının barışın yollarını kapattığını ve etnik temizlik tehlikesini gündeme getirdiğini belirtti. Guterres, "İki devletli çözümün gözümüzün önünde yok olmasına izin veremeyiz" dedi.

"Süper güçler gücün sınırlarını görüyor"

Guterres, dünyanın çok kutuplu bir düzene girdiğini ve bu hareketin geri döndürülemez olduğunu söyledi. Güç merkezli anlayışı eleştiren Guterres, büyük güçlerin güçlerinin sanıldığı kadar büyük olmadığını kabul etmesi gerektiğini, son yılların askeri gücün tek başına barışı sağlayamayacağını gösterdiğini ifade etti.

BM Güvenlik Konseyi'nin bugünün dünyasını yansıtacak biçimde yeniden yapılandırılması çağrısında bulunan Guterres, Afrika'nın hâlâ Konsey'de daimi bir koltuğu olmadığını hatırlattı. Guterres, "21. yüzyılda daimi Afrika temsilcisi olmayan bir Güvenlik Konseyi adaletsiz ve savunulamazdır" dedi.

"Katil robotların geleceğimizde yeri olmamalı"

Yapay zekânın "oyunun kurallarını değiştirecek" hale geldiğini söyleyen Guterres, tehlikenin teknolojinin kendisi değil, hesap verebilirlikten, denetimden ve şeffaflıktan yoksun teknoloji olduğunu vurguladı.

Guterres, uluslararası bir yapay zekâ risk yönetimi çerçevesi oluşturulması ve otonom silahlara sınırlama getirilmesi çağrısı yaptı. Guterres, "Hayati önem taşıyan kararlar asla makinelere bırakılmamalı. Katil robotların geleceğimizde yeri olmamalıdır" dedi.

Halef arayışı sürüyor

BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasını görevden ayrılmasına yaklaşık 100 gün kala yapan Guterres'in halefini seçme süreci, adaylıklar, aday diyalogları ve Güvenlik Konseyi görüşmeleriyle devam ediyor.

Guterres konuşmasını, nerede olursa olsun barışın mümkün olduğu inancını savunmayı sürdüreceğini ve BM Şartı'nın değerlerinin arkasında durmaya devam edeceğini söyleyerek tamamladı.

AP'ye göre bu yılki üst düzey toplantıların gündemine İran, Gazze, Ukrayna, Sudan, Kongo ve Myanmar'daki savaşlar hâkim olacak.

Ardalan: On yıllık görev dönemi sona eriyor

Portekiz'in eski başbakanlarından Antonio Guterres, 2005–2015 yılları arasında BM Mülteciler Yüksek Komiseri olarak görev yapmıştı.

Guterres, 1 Ocak 2017'de BM Genel Sekreterliği görevine başlamış, ikinci beş yıllık dönemi için de yeniden seçilmişti. İkinci görev dönemi 31 Aralık'ta sona erecek.